هرچند کوهنوردان ایرانی در دهه 50 خورشیدی همگام با همتایان اروپایی توجه خاصی به قلل کشور پاکستان- این همسایه دیرین- مبذول داشتند، اما دگرگونی های سال 57 و جنگ خانمانسوز هشت ساله، این تلاش ها را با تاخیر بیست ساله روبرو کرد.

اگر کوهنوردان گروه آرش فقط بدلیل تجربه کم در سال 1355 نتوانستند به قله 7708 متری "تریچ میر" (Tirich Mir) صعود کنند، کوهنوردان یک نسل بعد، در سال 1376 بسختی توانستند قله 7788 متری و نسبتا آسان "راکاپوشی" (Rakaposhi) را فتح کنند.

در این بیست سال کوهنوردان آمریکا و اروپا- و تا حدی ژاپن و کره- تقریبا تمامی قله های اصلی این منطقه را فتح کردند، سیل گردشگران به یخچال ها و ارتفاعات پایین تر سرازیر شد و دولت پاکستان بعنوان بخش عمده ای  از درآمد کشورش، هرساله بر قیمت مجوزها افزود.

هر چند در این مدت استفاده نکردن از فرصت همسایگی و فرهنگ همگون دو ملت برای فعالیت های اقتصادی- توریستی و کوهنوردی، حسرت همیشگی را در پی خواهد داشت، اما اشتیاق کنونی کوهنوردان ایرانی برای فعالیت در این منطقه، جای خوشحالی دارد.

با این وجود، به نظر می رسد تلاش ها آگاهانه نیست و توریست ها و کوهنوردان صرف گردش یا صعود خارج از کشور را  کافی می دانند؛ فعالیت مستقل- بدون کمک شرکت ها– به ندرت صورت می گیرد، اکثر برنامه ها توریستی است، معمولا  گردشگران اطلاعات جامعی در مورد برنامه مورد نظرشان ندارند و بدون توجه به دوستی دیرین دو ملت و این امتیاز ایرانیان برای حضور در مناطق دورافتاده پاکستان، کورکورانه بیشتر مناطق مشهور را که برای گردشگران کشورهای غربی امن است مد نظر قرار می دهند.

اما این مسئله قابل طرح است که چرا اطلاعات فارسی قابل استفاده برای همه و بروز در مورد این کشور همسایه این قدر کم است! و چرا هنوز نقشه قابل استناد کشور پاکستان در ایران، طرح رسم شده توسط مرحوم استاد عباس سحاب در 40 سال پیش است!

در نگاه اول به نظر می رسد، کتاب بالا با توجه به حجم صفحات و توضیحات پشت و روی جلد، این نیاز اطلاعاتی را برطرف کند؛

روی جلد:

جامع ترین اثر پیرامون شناخت رشته کوه های هیمالیا، هندوکش و کاراکوروم همراه با اطلاعات و نقشه ها

پشت جلد:

« این کتاب به خوبی تحقیق شده و براساس مشاهدات نوشته شده، قابل درک بوده و تاریخ مشخصی از سه کوه و قله های بدون نام ارائه می دهد. »

روزنامه دیلی «مسلمانان»اسلام آباد (پاکستان)

چه تعداد قله های بالای 6000 متر در پاکستان وجود دارد؟ارتفاع آنها چقدر است؟در کدام قسمت ها قرار گرفته اند؟راه هایی که به سمت آنها منتهی می شود کدام است؟چه کسی اولین فاتح و کاشف این قسمت شناخته شده است؟چه کسانی از این قله ها صعود کرده اند و در نتیجه با متراژ و تجارب بسیار سخت روبرو شده اند؟به اینها و بسیاری سوالات دیگر در ارتباط با کوه های پاکستان(کاراکروم،هندوکش و هیمالیا) با راهنمایی این کتاب جواب داده خواهد شد.

اما پس از خواندن چند فصل از کتاب متوجه خواهید شد که چرا در جهان اینترنت، یک کلمه هم درباره این کتاب وجود ندارد؟ و چرا کتاب، با اینکه توسط یک بومی نوشته شده، به هیچ زبانی- البته بجز فارسی، آن هم با لطف هیئت کوهنوردی اصفهان!- ترجمه نشده است؟

کتاب فقط در حد یک «فرهنگ قله های پاکستان» به علاقمندان اطلاعات می دهد! نام قله،ارتفاع، سال صعود و نکات کلی در مورد منطقه و مسیر صعود که با کمال تعجب فقط شامل شهرها می شود!

مثلا در مورد قله "کویوزوم" (Koyo Zom) آمده:

« قله ای زیبا با ارتفاع 6872 متر که در منطقه یخچالی کویو(Koyo) و کوتال کش(Kotalkash) در رشته کوه تویی(Thui) واقع شده است. راه صعود به این قله از چیترال- مستوج- بریپ- میراگرام- واسام- دوبارگار- لاشت و پچوس می باشد. »

حتما می پرسید "با این اطلاعات کم درباره هر قله، چرا کتاب این قدر حجیم است؟"

چون پس از این مطالب مختصر و مفید در مورد هر قله، حداقل یک صفحه داستان های بی سر و ته از صعودهای موفق و ناموفق آن آمده است!

مثلا در ادامه "کویوزوم" آمده:

«دومین گروه اعزامی فراتروی(Frattero) ژاپن به سرگروهی سادوکاریب(Sadao Karibe) در ژوئن- اوت 1968 به این قله صعود کرد. دیگر اعضای این گروه تی.هاشینو(T.Hashino) و ایچ.کنموچی بودند. این گروه قبل از صعود به کویوزوم از چند قله کوچکتر بالا رفتند. با این وجود این صعود بدلیل شرایط بد انجام نگرفت. ماهیت و نوع این شرایط هنوز مشخص نشده است.

در هشتم اوت 1968 هاشینو و کنموچی از یخچال کوتال کش بالا رفتند و در نتیجه این کار ناپدید شده و دیگر پیدا نشدند. تلاش برای یافتن اجساد آنها به نتیجه نرسید.

همراه این هیات گروهی از کلوپ اتریشی آلپ از بخش آکادمی آمده بودند که اعضای آن عبارتند از: الفراید بالتوسکا(Elfreid Baltuska)، ویکتوریا هریبر(Victoria Hriber)، جرولف ویلهلم(Gerulf Wilhelm)، گانتر وهرل(Gunther Wohrl)، آلبرت استم(Albert Stamm).

دوازده روز طول کشید تا پس از طی293km/183mile از چیترال به کمپ اصلی در پچوس برسند. این گروه قبل از صعود به کویوزوم با بالا رفتن از چند قله کوچک خود را با شرایط وفق دادند. در هفدهم اوت 1968 جرولف ویلهلم و ویکتوریا هریبر پس از تحمل کردن مشکلات زیادی قله را فتح کردند. شش روز بعد یعنی بیست و سوم اوت گانتر وهرل، آلبرت استم و الفرید بالتوسکا از فراز قله کویوزوم موفقیت خود را گزارش کردند. این گروه احتمالا علاوه بر کویوزوم بدون اجازه از دولت پاکستان به قلل دیگری هم صعود کرده اند.»

متن بالا بخوبی گویای این نکته است که نویسنده به بیان چه موضوعات بی ارزش و نامفهومی پرداخته بطوریکه «اجازه نگرفتن یک تیم در 40 سال پیش از دولت پاکستان» هم ذکر شده و شما می توانید در سایر بخش های کتاب، حتی نسب کوهنوردان پاکستانی، داستان های قهر و آشتی کوهنوردان و موارد نامربوط و اضافی دیگری را بیابید که حداقل نصف صفحات کتاب را اشغال کرده اند.

به موارد بالا باید ترجمه بسیار ضعیف کتاب را هم اضافه کنید، بطوریکه بدیهی ترین لغات تخصصی اشتباه ترجمه شده و خیلی از جملات گنگ به نظر می آیند. مثلا در توضیحات قله کویوزوم – که در بالا آمده- (وفق با شرایط ) در ترجمه (هم هوایی) نوشته شده و یا در متن پشت جلد – که در بالا آمده – معلوم نیست لغت (متراژ) به چه معناست! در متن کتاب لغت cornice(نقاب برفی) بر طبق دیکشنری های عمومی، "قرنیز" ترجمه شده و لغت خاصsardar(سردار)، مسئول.

به نظر می رسد هیئت کوهنوردی اصفهان کتاب را به یک مترجم غیرکوهنورد سپرده و پس از پرداخت دستمزد ایشان، آن را به نام خود  هیئت منتشر کرده است، چون همانطور که می بینید نامی از مترجم در عنوان نیامده و فقط در مقدمه از شخصی به نام "مجتبی خانی کردآبادی" به خاطر ترجمه شیوای شان! تشکر شده است، هر چند خود مسئولین هیئت آنقدر از مرحله پرت بوده اند- و توجهی به متن کتاب نداشته اند- که نام نویسنده " Naseer Ullah Awan" (نصیرالله عوان) را در پشت جلد "ناصرالله عوان" و در مقدمه "آقای ناصر ارغوان"!!! نوشته اند.

در مورد نویسنده نیز اطلاعات خاصی در کتاب نیامده تا خواننده سوابق ایشان را بداند. بنابراین متن زیر که توضیحات " کلوپ آلپاین پاکستان" در مورد اوست عینا آورده می شود؛

Naseerullah Awan

Treasurer

Born on June 18, 1937 at Dera Ismail Khan. Life member Adventure Foundation of Pakistan and member Alpine Club of Pakistan. Trekked extensively in remote Northern Areas of Pakistan like Chitral. Holds a certificate of Mountaineering Administration and skiing from National Institute Skiing and Alpinism (ENSA) Chamonix, France. Travelled extensively around the world. Presently working as Deputy Secretary Culture Sports and Tourism.

در پایان باید گفت در مورد اینکه انتشار کتاب مفید است شکی نیست، اما مطالب آن باید مختصر، مفید و با قیمت آن متناسب باشد که کتاب مذکور فاقد این خصوصیات است.